Voorkom taalfouten

schrijf foutenSchrijven doen we tegenwoordig bijna allemaal: we chatten, mailen, en praten met elkaar via Facebook en Twitter. De drempel om een tekst de wereld in te gooien is steeds lager geworden. Schrijftaal wordt steeds vaker spreektaal. Geen wonder dat het aantal fouten dat gemaakt wordt groeit. Ook op websites van overheden en bedrijven.Taalfouten zijn voor velen een bron van ergernis. Het leidt tot imagoschade voor het bedrijf, maar het schept ook onduidelijkheid over de tekst.

Imagoschade

Taalfouten leiden tot imagoschade, zo is eerder uit onderzoek gebleken. Het is niet alleen de tekst die minder positief beoordeeld wordt. Vooral taalgevoelige mensen beoordelen de schrijver die spelfouten maakt als minder deskundig, minder betrouwbaar en minder aantrekkelijk. Het oordeel van mensen die zelf ook veel taalfouten maken is een stuk milder. Zij vinden een schrijver die fouten maakt juist leuker en aantrekkelijker dan de schrijver van een foutloze tekst. Geen reden om nonchalant te worden. Want taalfouten maken een tekst ook ontoegankelijker en onduidelijker.

Fouten scheppen onduidelijkheid

We lezen steeds sneller, zeker wanneer we van beeldscherm lezen. We scannen teksten. Lezen vanaf een beeldscherm is vermoeiender dan lezen vanaf papier. Daarom zijn witruimtes tussen de alinea's extra belangrijk. Een rommelige zinsopbouw, maar ook stijl-en taalfouten scheppen onduidelijkheid en remmen de lezer af. Want de lezer moet een zin herlezen en opnieuw interpreteren, als hij al niet besluit om af te haken.

Een paar voorbeelden uit de praktijk op een rijtje:

  • De kromme zin
    'Het bedrijf schrijft een prijs uit voor de beste slogan, de beste naam en dat het winkelend publiek meer inkopen doet.'

    We vermoeden dat de schrijver bedoelt dat het bedrijf een prijs uitrijkt voor de beste slogan en naam (voor het bedrijf nemen we ook maar aan)  met als doel om daarmee meer klandizie (winkelend publiek) te trekken. Maar over deze interpretatie heb je wel eerst na moeten denken! Hoe verloopt zo'n denkproces? Het voegwoord 'en' suggereert dat het zinsdeel 'dat het winkelend publiek meer inkopen doet' thuishoort in de opsomming waarin 'de beste slogan' en 'de beste naam' genoemd worden. Maar de zinsnede 'dat het winkelend publiek meer inkopen doet' is hier het doel van het uitschrijven van de prijs. Dat nemen we tenminste maar aan.

    Gecorrigeerd wordt de zin:
    'Het bedrijf schrijft een prijs uit voor de beste slogan, met als doel om meer winkelend publiek te trekken.'

    Let op: deze verbetering is een interpretatie. Zekerheid over wat de schrijver bedoelt hebben we niet.

  • Verkeerd gebruik van d of t
    Die teksten zijn van het Engels naar het Frans vertaalt.

    Vertaald moet hier als voltooid deelwoord met een 'd' geschreven worden. 'Vertaalt' met een 't' verwijst naar de derde persoon enkelvoud. Een taalgevoelige lezer zal in deze zin 'op zoek' naar die derde persoon: dus naar een 'hij' of een 'zij'. Het ontbreken ervan brengt de lezer tot de conclusie dat het hier wel om een foutief gebruik van een voltooid deelwoord moet gaan. Die gedachtengang gaat bij een taalgevoelige lezer weliswaar razendsnel, maar het remt  het leesproces weldegelijk af.

    Veel beter dus om het in een keer goed te doen:
    Die teksten zijn van het Engels naar het Frans vertaald.

  • Verkeerd gebruik van spaties
    Een bekende veel voorkomende fout is het verkeerde gebruik van spaties. Zinnen kunnen een heel andere betekenis krijgen dan de schrijver beoogde.

    De supermarkt maakt 1000 dagen kaas.

    Deze zin is grammaticaal correct, maar waarschijnlijk bedoelde de schrijver dit:

    De supermarkt maakt 1000-dagenkaas. of: De supermarkt maakt duizenddagenkaas.

    Maar: onze verbetering berust ook hier op een interpretatie: we weten niet zeker wat de schrijver hier bedoelt. Het zal duidelijk zijn dat dit voor een zakelijke tekst hoogst onwenselijk is!

Melodie van de tekst

Maar mensen die niet niet taalgevoelig zijn hebben toch geen last van die opgeroepen onduidelijkheden? Toch wel! Ook voor minder taalgevoelige lezers werken fouten als een stoorzender, ook wanneer ze die fouten niet (direct) kunnen traceren. Vergelijk het met het luisteren naar een muziekstuk. Ook een onmuzikale luisteraar hoort het wanneer er iets hapert en kan de kwaliteit van een muziekstuk beoordelen ('mooi' of 'minder mooi'; 'zuiver'of 'vals'). Maar de onmuzikale luisteraar kan niet altijd aangeven wáár 'm de kneep zit: is het de gitarist, pianist of de vocalist die uit de bocht vliegt? Maar het verschil in kwaliteit mist het effect op de minder getrainde luisteraar niet. Zo gaat dat ook met tekst. Een tekst 'leest lekker' of juist niet, een tekst schept helderheid of gooit de lezer juist in het diepe.

Voorkom dus fouten

Zorg dus voor een foutloze tekst. Ben je niet zeker van je zaak: laat je tekst dan corrigeren door een derde!
Natuurlijk mag je ook mij benaderen voor het corrigeren van teksten!
e: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. m 0615688623